Fræðsluspjall um erfðaskrár

Íslendingar eru í auknum mæli farnir að gera erfðaskrár og þeim fjölgar sem láta eignir sínar að hluta eða öllu leyti renna til góðgerðarsamtaka. Því er tilheyrandi ávinningur fyrir fjölmörg góð málefni.

En hvað má maður ráðstafa miklum hluta eigna sinna ef maður á maka eða börn og hvað verður um eigur manns ef maður á hvorki maka né börn?

Páll Magnússon, fjölmiðlamaður, ræðir þessi mál við lögfræðinginn Elínu Sigrúnu Jónsdóttur hjá Búum vel og Hans Steinar Bjarnason, upplýsingafulltrúa SOS Barnaþorpanna á Íslandi.

Hvað máttu ráðstafa miklu af eigin eignum?

„Það skiptir máli hver fjölskyldugerð þín er. Það skiptir mái hvort þú eigir maka og/eða börn. Það eru svokallaðir skylduefingjar. Ef þú átt annað hvort eða bæði máttu með erfðaskrá ráðstafa til almannaheillafélags, eða til þess að auka hluta eins erfingjans umfram aðra, allt að einum þriðja hluta af þínum eignum. Ef þú átt hvorki maka né börn þá máttu ráðstafa 100 prósentum þinna eigna. Þetta er þinn réttur samkvæmt erfðalögunum,“ segir Elín Sigrún m.a.

Nærri 300 milljónir í erfðagjafir til SOS

SOS Barnaþorpunum hafa borist minnst tíu erfðagjafir frá árinu 2010, allt frá 500.000 krónum upp í 128 milljónir. Það gerir samtals nærri 300 milljónir króna sem eru skattfrjálsar, þ.e.a.s. undanþegnar erfðafjárskatti eins og tilfellið er til almannaheillafélaga.

Góðgerðarsamtök frétta yfirleitt ekki af erfðagjöfum fyrr en eftir dag hins látna. Nær undantekningarlaust er þá um að ræða arf frá fyrrverandi styrktaraðilum samtakanna sem þekkja starsfemina og treysta því að eignum þeirra verði varið á skynsaman hátt samkvæmt þeirra óskum.

Eldra fólk sem vill ráðstafa fjármunum sínum „meðan það getur“

Stundum berast SOS Barnaþorpunum framlög sem teljast ekki formlega til erfðagjafa en gætu verið það í eiginlegum skilningi. Hans Steinar, upplýsingafulltrúi SOS, segir frá tveimur eldri mönnum sem gerðu sér ferð á skrifstofuna í Kópavogi og hvor um sig gaf samtökunum 10 milljónir króna.

„Það er allur háttur hafður á. Við erum að fá til okkar líka eldra fólk á skrifstofuna sem vill láta gott af sér leiða og ráðstafa sínu fé meðan það getur, eins og fólkið orðar það. Annar þessarra manna sagðist hafa verið lengi á leiðinni að byrja að styrkja en aldrei komið sér að því. Hinn hafði verið að styrkja börn í Brasilíu, systkini, og hann gaf 10 milljónir króna sem hann vildi láta renna til þessara systkina sem þá voru uppkomin. Þau gátu nýtt sér þennan pening til að kaupa sér hús saman. Það er engu líkara en að þessi maður hafi vitað að hann ætti skammt eftir því hann lést skömmu síðar,“ sagði Hans Steinar og á þar við Jón Pétursson sem áður hefur verið fjallað um hér á heimasíðu okkar.

Sjá einnig: Jón tryggði framtíð systkinanna