Móðurhjartað

8.11.2010

„Hún hratt upp hurðinni á skrifstofunni minni og lokaði á eftir sér. Mér dauðbrá, en gafst ekki tími til að spyrja hvað væri í gangi því hún fór strax að gráta. „Hann er aleinn á sjúkrahúsinu,“ sagði hún grátandi, „það er enginn hjá honum“.

Í dag starfa yfir 6000 SOS-mæður í SOS Barnaþorpum um allan heim. Þær hafa hlotið menntun í umönnun barna og fá allan þann stuðning sem þær þurfa á að halda.

Hlutverk SOS-móður er meðal annars að snýta litlum nebbum, hjálpa um tug barna með heimanámið og kyssa helmingi fleiri kinnar góða nótt (einn koss hvorum megin).

Eftirfarandi frásögn er skrifuð af starfsmanni SOS Barnaþorpanna á ónefndum stað.

Svo bregðast krosstré...

Rose* er með mesta reynslu allra mæðranna í barnaþorpinu og hefur alið upp fjölda barna. Sum þeirra eru fyrir löngu orðin fullorðin. Í mínum huga er Rose ímynd sterkrar manneskju sem getur höndlað allar þær aðstæður sem lífið kemur manni í. Hún er stoð og stytta þeirra barna sem orðin eru sjálfstæð og koma ítrekað aftur í þorpið til að spjalla við „mömmu gömlu“ og þiggja hjá henni góð ráð. Þess vegna brá mér þegar hún brast svona í grát fyrir framan mig.

„Hvað er að?“ spurði ég. Tárin streymdu niður kinnar hennar og hún átti erfitt með að koma upp orði. Ég vissi að hún hafði þá fyrr um morguninn farið með veikan dreng á sjúkrahúsið, en hún hafði nokkrum vikum áður gengið honum í móður stað. Drengurinn er lítill og grannur, eins og trjágrein sem gæti brotnað við minnsta átak. Rose varð mamma hans um leið og þau sáust fyrst; kletturinn í lífi hans.

Á sjúkrahúsinu

„Við fórum á sjúkrahúsið,“ útskýrði hún. „Ég vissi að hann þyrfti að fara í rannsóknir á geðdeildinni og var vel undir það búin,“ hélt hún áfram. Ég þekkti forsögu drengsins. Hann var vanþroska og hafði litla athygli fengið hjá sínum nánustu. Hann átti erfitt með að læra nýja hluti og var félagslega fælinn. Þá fékk hann ítrekað hræðsluköst og var þá bæði sjálfum sér og öðrum hættulegur.

„Læknarnir skoðuðu hann og skoðuðu sögu hans,“ hélt Rose áfram. „Síðan kölluðu þeir mig afsíðis og sögðu að það væri best ef hann fengi að vera á sjúkrahúsinu í sjö til tíu daga svo þeir gætu rannsakað hann. Ég vissi...“ hún nær ekki að klára setninguna heldur brotnar aftur saman en segir svo „Ég vissi að þeir myndu vilja halda honum og ég var undir það búin, en...“.

Móðurhjartað

„Að horfa á hann þarna á sjúkrarúminu... Hann sat í rúminu og var vafinn inn í teppi. Hann starði á mig. Augun voru þreytuleg og hann leit út fyrir að vera örmagna. Hann spurði mig hvort hann yrði að vera þarna. Ég hélt í hönd hans og kinkaði kolli. Hann sagði „ókey“. Ég sagði honum að ég myndi heimsækja hann á hverjum degi og hringja í hann bæði kvölds og morgna. Síðan sagði ég honum að þetta myndi líða hratt.“

„Ég var sterk,“ sagði hún og horfði á mig um leið og hún þurrkaði tárin og brosti. „Hann sá mig ekki gráta. Ég var hjá honum eins lengi og ég gat. Ég hélt í höndina á honum og huggaði hann. En þessi svipur sem hann setti upp rétt áður en ég fór. Ég mun aldrei gleyma honum. Hann var svo einn greyið. Lítill, grannur og ringlaður drengur á sjúkrahúsrúmi,“ hélt hún áfram og tárin streymdu niður vangana.

„Áður en hann kom til mín var hann einn síns liðs og núna, er hann aftur einn. Ég brotnaði saman um leið og dyrnar lokuðust á eftir mér. Hjúkrunarfræðingarnir héldu að það væri að líða yfir mig,“ segir hún og brosir aftur. „Ég veit að þær munu annast hann og að þetta eru bara nokkrir dagar, en ég get ekki... ég get ekki gleymt svipnum á andliti hans.“

Rose jafnar sig

Við sitjum rólegar á skrifstofunni minni um stund. „Fyrirgefðu,“ segir hún og þurrkar tárin. „Ég er með fullt hús af börnum. Ég get ekki látið þau sjá mig svona.“ Það er greinilegt að Rose er að jafna sig og ná fyrri styrk. Hún stendur á fætur og býr sig undir að fara. „Þetta er alltaf jafn erfitt og jafnvel bara erfiðara með hverju árinu. En svona er móðurhlutverkið,“ segir hún og brosir. Síðan bætir hún við „Ég verð að drífa mig. Þvottavélin er biluð og ég á von á viðgerðarmanninum.“

Nokkrum mínútum síðar voru börnin hennar Rose búin að fá mömmu sína aftur, án þess að hafa hugmynd um hvað hún var þá nýbúin að ganga í gegnum. Þau sáu bara SOS-mömmu sína, sterka, skilningsríka og ástríka; rétt eins og öll börn vilja að foreldrar þeirra séu. SOS-móðir er þó ekkert frábrugðin öðrum foreldrum, hún þarf líka að glíma við sínar tilfinningar. Hún þarf stuðning, hvatningu og skilning. Og stundum þarf hún einhvern sem er tilbúinn að hlusta á hvernig henni líður og leyfir henni að gráta.

SOS Barnaþorpin í hverju landi eru með á sínum vegum lítinn hóp sérfræðinga sem styðja við SOS-mæðurnar á sviði uppeldisfræði, sálfræði og iðngreina (vegna framkvæmda á heimilinu). Hvenær sem SOS-móðir þarf á aðstoð að halda er séð til þess að hún fái þann stuðning sem hún þarf, enda er það á ábyrgð samtakanna að börnin fái búið við öryggi og hlýju. Og það er SOS-móðirin sem veitir börnunum það öryggi og þá hlýju.

Nafn SOS-móðurinnar er ekki hennar rétta nafn. Ekki gefum við heldur upp í hvaða barnaþorpi hún býr.