Barnaþorpið betra en fangelsið

22.4.2009

Hátt í 70.000 börn búa í SOS-barnaþorpum í yfir hundrað löndum. Þessi börn eru rétt eins og hver önnur börn. Þau geta verið óhlýðin og jafnvel lent í unglingafangelsi.

Grisha er 17 ára og býr á SOS-ungmennaheimili í Minsk í Hvíta Rússlandi. Reyndar er Grisha ekki hans rétta nafn og hann vill ekki láta birta mynd af sér. Hann féllst á að segja sögu sína en lofaði ekki að svara öllum spurningum.

Grisha bjó á góðu heimili í SOS-barnaþorpi í Borovljany til 14 ára aldurs. Þá flutti hann á áðurnefnt ungmennaheimili í Minsk og var þar í eitt ár áður en ógæfan dundi yfir. Grisha lenti á bak við lás og slá. Hann dvaldi í unglingafangelsinu í tvö ár og fékk þar gott næði til að fara yfir líf sitt og þau tækifæri sem honum höfðu verið gefin – en hann ekki nýtt sér.

„Ég á mjög góðar minningar úr barnaþorpinu,“ segir Grisha sem lítur út fyrir að vera eldri en hann er í raun. „Mér fannst gott að búa í þorpinu. Mér fannst reyndar ekkert gaman í skóla og að læra heima en ég átti gott heimili í barnaþorpinu.“

En þrátt fyrir að búa við öryggi í barnaþorpi kastaði Grisha örygginu frá sér. „Hlutirnir fóru ekki eins og ég vildi. Ég hegðaði mér illa og var í raun erfiður krakki.“

„Ég lærði ekki, ég drakk áfengi á laun og sniffaði lím.“

„Þegar ég var svo 14 ára framdi ég glæp sem ég kýs að ræða ekki frekar. Ég var dæmdur til fjögurra ára vistar í unglingafangelsi.“

Grisha segist hafa leiðst útí vitleysu vegna slæms félagsskapar. „Ég vil helst gleyma þessum kafla lífs míns sem fyrst og þess vegna vil ég ekki ræða þetta frekar.“

Þegar Grisha fékk reynslulausn úr fangelsinu flutti hann beint á ungmennaheimili SOS þar sem jafnaldrar hans bjuggu. Sú ákvörðun var þó ekki einföld. „Þegar við vissum að Grisha myndi brátt losna úr fangelsinu ræddum við í þaula hvað við myndum gera í hans málum og hvaða áhrif endurkoma hans myndi hafa á önnur ungmenni í okkar umsjá,“ segir Nikolay sem sér um ungmennaheimilið. „Eftir að hafa skoðað allar hliðar málsins ákváðum við að gefa honum tækifæri til að sanna sjálfan sig.“

Þrátt fyrir að hinir strákarnir á SOS-ungmennaheimilinu hafi tekið Grisha með varúð buðu þeir hann velkominn og litu á hann sem einn úr hópnum. „Þeir tóku mér mjög vel. Ég fann strax frá fyrsta degi að ég var ekki „vondi strákurinn“ í hópnum. Ég var bara einn af þeim,“ segir Grisha.

Tíminn einn mun leiða í ljós hvað verður úr Grisha. Þó er ljóst að hann er breyttur maður. „Áður var ég í slæmum félagsskap. Nú umgengst ég venjulega krakka. Allir í kringum mig núna eru bara venjulegt fólk – eða það finnst mér núna. Áður leit ég það öðrum augum.“

Grisha er á því að fangelsisdvölin hafi haft jákvæð áhrif á líf sitt. „Ég varð að betri manni. Flestir sem lenda í þessu fangelsi koma þangað aftur. Ég hef engin áform um að snúa aftur í steininn. Ég hef náð tökum á lífi mínu og er nú í námi.“

Grisha dreymir um að verða trésmiður. Hann hefur áhuga á öllu sem viðkemur timbri, húsgögnum og þökum. „Ég held að þetta sé fyrir mig,“ segir hann og stefnir ótrauður á smiðinn.

Grisha á sér þann draum að ná árangri í lífinu. „Ég vil klára skólann, fá vinnu og íbúð og geta séð fyrir mér sjálfur.“

Að lokum segir Grisha: „Það er sagt að sá sem ekki hefur upplifað skert frelsi viti ekki hvað frelsið sé dýrmætt. Ég er sammála því. Þeir sem alltaf hafa búið við fullkomið frelsi taka frelsinu sem sjálfsögðum hlut því þeir þekkja ekkert annað. Fyrir mér er frelsið lífið sjálft.“